maat

{{maat}}{{/term}}

I 〈de〉

1 [(juiste/vereiste) afmeting, grootte] size ⇒ measure, 〈precieze afmetingen〉 measurements

2 [eenheid] measure

3 [gematigdheid] moderation

4 [muziek] [indeling volgens een tijdmaat] time ⇒ 〈algemeen ook〉 beat

5 [muziek] [afdeling van toonduur] bar ⇒ measure

6 [literatuur] metre ⇒ 〈versvoet〉 measure

♦voorbeelden:

1   zij heeft een kleine maat schoenen • she has a small shoe size

     in belangrijke mate • to a considerable extent

     in niet geringe mate • to no small extent/degree

     extra grote maten • outsizes

     in hoge mate • greatly, highly, to a great degree, to a large extent

     incourante maten • off-sizes

     in meerdere of mindere mate • to a greater or lesser extent

     in ruime mate • in great measure

     in toenemende mate • increasingly, more and more

     in voldoende mate • sufficiently

     in welke mate …? • to what extent/degree …?

     in zekere mate • to a certain extent/degree

     de maat van iets bepalen/nemen • measure something, take the measurements of something

     maat elf hebben/dragen • take/wear (a) size eleven

     welke maat hebt u? • what size do you take?

     iemand de maat nemen • take someone's measure(ments)

     neem maar een maat groter • try a size bigger/larger

     〈figuurlijk〉 onder de maat blijven • not come up to scratch/expectations

     〈figuurlijk〉 onder/beneden de maat zijn • not be up to par/the mark; 〈één keer〉 be off

     iets op maat snijden/zagen • cut/saw (down) to size

2   maten en gewichten • weights and measures

     maten voor droge en natte waren • dry and liquid measures

3   maat houden met drinken • drink in moderation

     zij weten geen maat te houden • they don't know where to draw the line

     alles met mate • everything in moderation

4   de maat aangeven/slaan/houden • keep time; 〈slaan ook〉 beat time

     (geen) maat kunnen houden • be (un)able to keep time

     〈figuurlijk〉 in/uit de maat lopen • march in time/out of time, (not) keep step

     op de maat van de muziek dansen • dance to the (beat of the) music

     tegen de maat in • against the beat

     uit de maat zijn • be off one's stroke, be out of time

5   de eerste maten van het volkslied • the first few bars of the national anthem

¶   〈figuurlijk〉 de maat is vol • that's the limit

     〈figuurlijk〉 met twee maten meten • apply double standards

II 〈de (mannelijk)〉

1 [makker, ook als aanspreekvorm] pal ⇒ 〈Brits-Engels ook〉 mate

2 [partner, ploegmaat] (team)mate ⇒ 〈kaartspel〉 partner